یکپارچه سازی نقشههای آلایندههای زیستمحیطی کرانههای ساحلی استان گیلان با مقیاس 1:50000
مجری طرح: دکتر علیرضا واعظی
سال: 1403
کارفرما: سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور
استان گیلان به دلیل بالا بودن سطح آبهای زیرزمینی، ورود فاضلابهای شهری، صنعتی و شیرابهها به رودخانهها و محیطهای آبی، با چالشهای جدی زیستمحیطی و آلودگی رسوبات ساحلی مواجه است. در همین راستا، این پژوهش در قالب طرح تحول زمینشناسی دریایی سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور با هدف یکپارچهسازی و تکمیل نقشههای آلایندههای زیستمحیطی کرانههای ساحلی گیلان در مقیاس 1:50000 انجام شد. این مطالعه علاوه بر بررسی وضعیت ژئوشیمیایی رسوبات، به ارزیابی منشأ عناصر، میزان آلودگی و خطرات اکولوژیکی ناشی از عناصر اصلی و کمیاب پرداخت.
در این پژوهش، 712 نمونه رسوب سطحی از هشت برگه ساحلی شامل آستارا، چوبر، تالش، رضوانشهر، بندرانزلی، رشت، آستانه اشرفیه و لسکوکلایه برداشت شد. پس از انجام مطالعات صحرایی و آزمایشگاهی، غلظت عناصر اصلی و کمیاب با استفاده از روشهای XRD، XRF، ICP-OES/MS و AFS تعیین و با بهرهگیری از تحلیلهای آماری، GIS و شاخصهای زیستمحیطی شامل عامل غنیشدگی (EF)، درجه آلودگی اصلاحشده (mCd) و شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی (RI) مورد ارزیابی قرار گرفت.
نتایج نشان داد که توزیع عناصر در امتداد سواحل گیلان یکنواخت نبوده و هر یک از برگهها دارای ویژگیهای ژئوشیمیایی متفاوتی هستند. بر اساس شاخص EF، آرسنیک مهمترین عنصر آلاینده بوده و در برگههای رضوانشهر، آستارا و تالش غنیشدگی قابل توجهی را نشان میدهد. همچنین کادمیوم در برگههای لسکوکلایه و رشت و مس در چوبر و آستارا دارای غنیشدگی متوسط است، در حالی که سرب در اغلب مناطق غنیشدگی قابل ملاحظهای ندارد.
بررسی شاخص درجه آلودگی اصلاحشده (mCd) نشان داد که برگههای آستارا، تالش، آستانه اشرفیه و لسکوکلایه در محدوده آلودگی متوسط و سایر مناطق در محدوده آلودگی پایین تا بسیار کم قرار دارند. همچنین نتایج شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی (RI) بیانگر آن است که خطر اکولوژیکی در بیشتر مناطق ساحلی گیلان در سطح کم بوده، اما در برگههای آستارا و لسکوکلایه به سطح متوسط میرسد. در اغلب مناطق، آرسنیک بیشترین سهم را در ایجاد خطر اکولوژیکی داشته و در برخی نواحی مانند رشت و لسکوکلایه، کادمیوم به عنوان عامل اصلی خطر شناخته شده است.
به طور کلی، نتایج این پژوهش ضمن شناسایی مناطق دارای آلودگی بیشتر و عناصر بحرانی، اطلاعات ارزشمندی برای تکمیل نقشههای زمینشناسی دریایی، پایش آلودگیهای ساحلی، مدیریت محیطزیست دریایی و برنامهریزی برای حفاظت و بهرهبرداری پایدار از سواحل استان گیلان فراهم میکند.
ارسال نظر برای این محصول مجاز نیست.