پژوهش در تنوع گونهها، چالشها و فرصتهای محیط زیستی و اقلیمی ماهیان خاویاری دریای خزر
مجری طرح: دکترعلیرضا واعظی
سال: 1400
کارفرما: سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور
در این پژوهش تلاش شده است با بررسی منابع، مقالات و گزارشات معتبر خصوصیات کلی دریای خزر، ویژگیهای سواحل دریای خزر با تاکید بر سواحل ایرانی و اهمیتهای اقتصادی و خطراتی که اکوسیستم دریای خزر را تهدید میکند، مورد بررسی قرار گیرند. همچنین در این پژوهش به بررسی اجمالی گیاهان و جانوران دریای خزر و تنوع گونههای ماهیان خاویاری و میزان تولید و دلایل کاهش خاویار در دریای خزر پرداخته شده است. در ادامه با توجه به اهمیت اثرات تغییر اقلیم بر ذخایر و فعالیتهای شیلاتی مرتبط با ماهیان خاویاری به بررسی دقیق روند آتی بارشها روی حوضهی ولگا و دیگر بخشهای حوضهی آبریز خزر (قفقاز، البرز و زاگرس) و اثرات تغییر اقلیم بر دریای خزر و ماهیان خاویاری پرداخته شده است. در این راستا در این مطالعه مجموعه مناسبی از پیامدهای تغییر اقلیم بر میزان آسیب پذیری و سازگاری ماهیان خاویاری دریای خزر با استفاده از تحقیقات کتابخانهای و نظرات کارشناسان در قالب پرسشنامه محقق ساخته تهیه و بین گروه خبره متشکل از 21 نفر از متخصصین مرتبط با حوضهی شیلات و ماهیان خاویاری و نیز کارشناسان تغییر اقلیم توزیع گردید.
بررسی پژوهشهای معتبر در این مطالعه بیانگر دو فرضیه در خصوص تغییرات آتی اقلیم در حوضه آبریز دریای خزر است. فرضیه اول بیانگر کاهش تراز آب خزر و فرضیه دوم که در این پژوهش مورد نظر قرار گرفت بیان میکند که با ادامه روند گرمایش جهانی سامانه مانسون در جنوب کشور تقویت یافته و با توجه به تاثیرات اثبات شده دیرینه اقلیمی این پدیده بر انتقال رو به شمال بادهای غرب وزان میانی و به تبع آن افزایش میزان بارش بر روی حوضه آبریز رودخانه ولگا به عنوان اصلی ترین تامین کننده آب دریای خزر، تراز آب دریای خزر افزایش خواهد یافت. همچنین وابستگی تراز آب خزر با فعالیتهای خورشیدی نیز نشانگر افزایش آتی تراز آب است. به بیان دیگر بخش عمدهی حوضهی آبریز دریای خزر در سرزمین اروپایی روسیه واقع است. پیشبینی دمای هوا و میزان بارندگی حاکی از افزایش بارش و افزایش دما در این بخش است. اما پیشبینی افزایش بارش روی حوضهی ولگا و دیگر بخشهای حوضهی آبریز خزر (قفقاز، البرز و زاگرس) دارای دو روند کاملاً متضاد هستند. علی رغم کاهش بارش دیگر بخشها، در نهایت افزایش بارندگی در حوضهی ولگا باعث افزایش آبدهی ولگا به حوضهی خزر و به تبع آن افزایش تراز آب دریای خزر خواهد شد.
نتایج نشان داد با افزایش تراز آب و کاهش شوری میتوان شاهد تاثیرات مثبت در بهبود وضعیت ذخایر طبیعی و افزایش راندمان تکثیر و پرورش ماهیان خاویاری بود. همچنین افزایش دما بر تکثیر و پرورش ماهیان خاویاری به دلیل افزایش طول دوره دمایی مناسب برای پرورش و تغذیه ماهیان خاویاری تاثیر مثبت و در ذخایر بی تاثیر خواهد بود. البته در مقابل کاهش بارندگی در دیگر بخشهای حوضهی آبریز خزر سبب کاهش دبی رودخانهها میگردد و تاثیر قایل توجهی بر کاهش ذخایر و کاهش راندمان تکثیر و پرورش این ماهیان ارزشمند خواهد داشت. همچنین افزایش اسیدیته، افزایش میزان وقوع بلومهای پلانکتونی و تغییر شدید جریانهای دریایی تاثیرات منفی بر موارد مذکور خواهد گذاشت. البته باید توجه نمود که ورود آلایندهها به منابع آبی، وقوع بلوهای پلانکتونی، ورود گونههای مهاجم و بسیاری از تغییرات دیگر، تأثیرات مخرب تغییرات آب و هوایی را تشدید مینماید.
در راستای سازگاری با پیامدهای تغییر اقلیم، با اتخاذ تدابیر مدیریتی و اجرائی ارائه شده در این پژوهش جهت حفاظت و بهره برداری پایدار از ذخایر باارزش خاویاری دریای خزر میتوان اثرات منفی را تخفیف داد.
ارسال نظر برای این محصول مجاز نیست.